Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Inspiracje. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Inspiracje. Pokaż wszystkie posty

29 stycznia 2026

Literackie kurioza #25

 Rzeźby z książek 

cz. I



Rzeźby z książek to niezwykła forma sztuki, w której artyści wykorzystują stare książki jako materiał do tworzenia unikalnych dzieł sztuki.


„Carved book landscapes”, autor Guy Laramee




„House in a field book art”, autor: Malena Valcarcel




Ceny niektórych dzieł wahają się w granicach od dwóch do pięciu tysięcy dolarów za sztukę.


„Book of life”, autor David Kracov



„Cave in a book”, autor Guy Laramee



„Mountain Carved Out Of An Old Star Map”, autor Guy Laramee


Artyści często starają się przemycić element książki dzięki której powstała, wyrażają też swoje emocje za pomocą pracy z papierem.  Sprawia to, że możemy stwierdzić o czym była książka z której powstała rzeźba, a po głębszej analizie dowiedzieć się kto ją wykonał. 










11 grudnia 2025

Literackie kurioza #24

 Literatura kuriozalna staje się nie tylko źródłem rozrywki, lecz także sposobem na zgłębianie skomplikowanych relacji międzyludzkich oraz zjawisk społecznych. Rola nagród literackich w promowaniu tych niezwykłych dzieł jest kluczowa, pokazując, że warto śledzić i wspierać twórczość, która wprowadza nas w nowe obszary myślenia o literaturze.

Nagroda Bookera dla Anny Burns



Nagroda Bookera to jedno z najbardziej prestiżowych wyróżnień literackich, które zdobyła Anna Burns za swoją powieść „Milkman”. Ta książka, osadzona w trudnej politycznej rzeczywistości Irlandii Północnej, przyciąga uwagę tematyką związaną z przemocą psychologiczną oraz nierównościami płci. Główna bohaterka, znana jako „Środkowa Siostra”, staje w obliczu opresji i chaosu społecznego w latach 80-90 XX wieku.


Analiza książki „Milkman”

„Milkman” podejmuje złożone kwestie społeczne, koncentrując się na zdrowiu psychicznym młodej dziewczyny w podzielonym społeczeństwie. Anna Burns zyskała uznanie za językowe eksperymenty, które, mimo że zyskały uznanie, sprawiły wiele trudności w odbiorze. Książka dotyka delikatnych i kontrowersyjnych tematów, co czyni ją jedną z najważniejszych powieści związanych z Trouble w Irlandii Północnej.


Najbardziej rozpoznawalne nagrody literackie w Polsce to Nagroda Literacka Nike i Paszporty „Polityki”. Książki, które je zdobyły, często wyróżniają się specyficznymi tematami, które na pierwszy rzut oka mogą wydawać się kontrowersyjne lub niezwykłe. Przykładami takowych są książki, które nawiązały do kuriozalnych fabuł czy spraw dotyczących istotnych kwestii społecznych.

Kuriozalne podejście do literatury przyciąga uwagę nie tylko czytelników, lecz również krytyków, co prowadzi do ożywionych dyskusji na temat wartości estetycznych i społecznych tych dzieł. Dla wielu, świadome łamanie konwencji literackich staje się formą manifestu, wyrażającego sprzeciw wobec utartych norm. Ta różnorodność sprawia, że literatura współczesna jest miejscem spotkania najróżniejszych perspektyw i doświadczeń.


















































































27 listopada 2025

Literackie kurioza #23

 Bardzo dziwne książki

cz. II

Codex Seraphinianus


Książka bez sensu

Wśród najdziwniejszych publikacji osobliwym zbiorem są książki opublikowane, mające swoje ważne miejsce w historii literatury i szerzej sztuki, które mimo wszystko trudno przeczytać. Jednym z najbardziej znanych przykładów takich dzieł jest „Codex Seraphinianus”, stworzony przez włoskiego grafika i architekta Luigiego Serafiniego. Serafini swój „Codex...” napisał w całości w wymyślonym przez siebie języku, którego krój liter przypomina języki semickie. Artysta przyznawał również, że wielokrotnie podczas pracy był pod wpływem środków odurzających, takich jak meskalina. Podczas spotkania ze studentami Uniwersytetu w Oxfordzie Serafini zaznaczył, że w „Codexie” nie jest zawarty żaden głębszy sens, co jednak nie przeszkadza kolejnym czytelnikom i badaczom szukać znaczenia tajemniczych znaków. 

Tekstowi towarzyszą surrealistyczne ilustracje, a całość przypomina Manuskrypt Wojnicza.



Patria Amada

Książka jako protest

Brazylijski prawnik Vinícios Leôncio postanowił zaprotestować przeciwko nadmiernej złożoności podatkowej kraju. Aby to zrobić, wydał jedną gigantyczną książkę, zawierającą całą brazylijską legislację fiskalną. Książka okazała się mieć ponad 41 tys. stron zadrukowanych czcionką Arial w rozmiarze 22. Dzieło życia (Leôncio poświęcił na nie aż 23 lata!) po opublikowaniu ma wysokość ponad 2 metrów. Aby wydrukować tę ponad 7,5 tonową książkę, prawnik musiał zaimportować z Chin potężną drukarkę używaną do druku billboardów. Niestety, cały trud Leôncio zdaje się iść na marne. Jak przyznał sam autor, codziennie brazylijscy prawodawcy publikują kolejne przepisy podatkowe gmatwające rozbuchaną do granic możliwości legislację fiskalną Brazylii.







6 listopada 2025

Literackie kurioza #22

 Bardzo dziwne książki

cz. I


Niektóre liczą tysiące stron i składają się z milionów haseł. Inne wręcz przeciwnie - cała ich treść mieści się w jednym zdaniu. Te naprawdę unikalne zamiast kartek mają... plastry sera lub saszetki z ketchupem. 

Od wieków pismo wykorzystywano między innymi do spisywania przepisów na potrawy – kucharskie receptury wydrapywano już na glinianych tabliczkach w starożytnej Mezopotamii. Nic zatem dziwnego, że kulinaria są dla wielu twórców książek inspiracją i natchnieniem. Niektórzy artyści poszli o krok dalej i zamiast publikować przepisy, zdecydowali się zawrzeć w tworzonych przez siebie publikacjach składniki ulubionych dań.

Amerykański artysta Ben Denzer bardzo chętnie w swoich pracach wykorzystuje formę książki. W twórczości nawiązuje do typologii, rozumianej jako gromadzenie i ukazywanie poszczególnych przedmiotów, co jest sposobem na opisywanie świata. Wśród jego dzieł określanych jako „Object Books” można znaleźć między innymi pozycję „20 Slices of American Cheese” złożoną z oprawionych w grubą, książkową oprawę 20 porcji sera . Książka ta znajduje się między innymi w zbiorach brytyjskiego The Auchtermuchty Food Museum i biblioteki Uniwersytetu w Michigan. Z kolei „5 Ketchups” tego samego autora to przykład publikacji, w której zamiast stron umieszczono 5 jednorazowych saszetek ketchupu.


20 Slices of American Cheese

5 Ketchups


W nieco podobny sposób do kwestii książek związanych z kulinariami podszedł projektant Nick Bampton. Jego „spice.bk” złożony jest z rozpuszczalnych w wodzie stron zawierających przyprawę. Poszczególne strony można odjąć z książki i w razie potrzeby dodać do gotującego się dania, gdyż pod wpływem wilgoci i ciepła struktura strony rozpuści się, pozostawiając tylko pachnące przyprawy, które dodadzą potrawom koloru i smaku gotowanym. Dzięki takiemu rozwiązaniu – niestety niewprowadzonemu do regularnej sprzedaży – w kuchni zamiast koszyczka przypraw moglibyśmy mieć same książki. 









16 października 2025

Literackie kurioza #21

 

Dziwaczne fabuły i ich odbiór przez krytyków

Dziwaczne fabuły pojawiają się w literaturze od końca XVIII wieku, stając się źródłem zarówno fascynacji, jak i kontrowersji. Kuriozalne dzieła literackie często zaskakują swoich odbiorców nietypowym podejściem do narracji. Krytycy mają zróżnicowane oceny takich tekstów, co prowadzi do interesujących dyskusji w świecie literackim. Przyglądając się pracom Stanisława Lema, dostrzegamy, jak wielką siłę mają dziwaczne fabuły, które zmuszają czytelników do głębokiego zastanowienia się nad przedstawionymi tematami.




W literaturze co jakiś czas pojawiają się dzieła, które na pierwszy rzut oka wydają się absurdalne. Cechy literackości, które zaproponował Henryk Markiewicz, takie jak fikcyjność, estetyczność oraz obrazowość, budują unikalny odbiór literacki. Ta heterogeniczność literatury wpływa na różnorodność reakcji krytyków na dziwaczne fabuły.





Kolejnym przykładem są powieści Olgi Tokarczuk, które często łączą dziwaczne fabuły z głębokim przesłaniem. Tokarczuk, zmuszając swoich czytelników do interpretacji, ukazuje, jak literatura staje się procesem twórczym, w którym tekst kształtuje relacje kulturowe. Jej prace nie tylko zdobywają uznanie, ale również skłaniają do refleksji nad ich różnorodnością i złożonością.







2 października 2025

Literackie kurioza #20



 

 KURIOZA NAUKOWE CZ.III


                         Kanały ognia czyli podziemne systemy wulkaniczne


Kanały wulkaniczne, czyli Systema Ideale pyrophylaciorum - studium systemu wulkanicznego Ziemi planety nie stałej lecz wszędy spękanej, pełnej pustych komór i ukrytych korytarzy. Straszliwe wulkany to nic innego jak szyby oddechowe Natury. Kircher rozwijał tę hipotezę, odkąd ciekawość zawiodła go na szczyt Wezuwiusza zaledwie zaledwie siedem lat po ostatniej erupcji i z krawędzi krateru oglądał jego wnętrze. 

Podczas gdy Hooke eksplorował świat mikro, a Kircher teatr kosmiczny, nauka o wewnętrznym wszechświecie umysłu posuwała się naprzód w bardziej ślimaczym tempie. I w tej dziedzinie są jednak godne uwagi tytuły: Illustrations of Madness: Exibiting a singular case of insanity Johna Haslama



Wielka machina do sterowania umysłem zwana "Krosnem powietrznym"



Mapa mózgu

Mapa mózgu - jedna z kilku podobnych  w The Book of Life: The Spiritual and Physical Construction of Man (1898), pracy z zakresu nauki alternatywnej i mistycyzmu autorstwa "dra Aleshy Sivarthy" (prawdopodobnie był to pseudonim lekarza z Kansas o nazwisku Arthur E. Merton).



                                                 Ilustracja z kocim klawesynem

Aby rozweselić italskiego księcia muzyk zbudował dlań koci klawesyn. Umieścił koty w klatkach jedna przy drugiej tak, że przy naciśnięciu klawisza mechanizm kłuł odpowiedniego zwierzaka igłą w ogon. Powstawała z tego melodia miauknięć, coraz żywsza w miarę rosnącej kociej desperacji.







 




18 września 2025

Literackie kurioza #19

 KURIOZA NAUKOWE CZ.II




Frontyspis z De statica medicina (1614)

Frontyspis z De statica medicina (1614) Santoria przedstawia weneckiego fizjologa na wynalezionej przezeń wadze fotelowej. Przez trzydzieści lat, dzień w dzień, Santorio jadał, pracował i spał w tym wielkim, umeblowanym urządzeniu, aby porównywać uktuacje masy ciała z ilością stałych i płynnych odchodów. Zapoczątkował w ten sposób studia nad metabolizmem.



Jinkoki (Podręcznik matematyki)

Jinkoki - podręcznik matematyki, to niezwykła książka anonimowego japońskiego autora z początków XVII w. Zamiast posługiwać się diagramami liniowymi, twórca ilustruje złożony postęp geometryczny i obliczanie objętości brył za pomocą sylwetek szczurów.




Ilustracja z De monstruorum causis

De monstruorum causis, natura et differentiis Fortunia Licetiego. Pierwsze wydanie ukazało się w Padwie w 1616 r., późniejszą edycję (1634) wzbogacono o wyszukaną grafikę.
Tak zwane "księgi cudów" były studiami niezwykłych wydarzeń i przypadków medycznych, od narodzin "potworów" i zwykłych deformacji po pigmejów, syreny i wszelkie inne dziwy natury. Kartoteka francuskiego chirurga Ambroisea Pare była pełna takich kuriozów, wśród których znalazły się zaprezentowane tu doniesienia o dwugłowym człowieku czy "potworze z Rawenny, który przyszedł na świat w 1512 roku. 



Pchła w dużym powiększeniu

Rysunek Roberta Hookea z Micrographia (1665) pchły w dużym powiększeniu, sporządzony na podstawie oddzielnych obserwacji poszczególnych części owada, w kolejnych dwóch stuleciach często był przedmiotem plagiatu.
Przyrodnik pierwszy pokazał owady, rośliny, i przedmioty codziennego użytku widziane przez okular mikroskopu. Wcześniej najmniejsze obiekty obserwowalne dla nieuzbrojonego ludzkiego oka miały wymiary rzędu grubości ludzkiego włosa. Micrographia zabiera czytelnika w podróż przez mikrokosmiczne cuda świata: delikatne skrzydła, "wielkobrzuchego komara", złożony układ "oczu gnojki szarej",  a przede wszystkim  najsłynniejszy rysunek jaki widzimy powyżej.








 


4 września 2025

Literackie kurioza #18

 KURIOZA NAUKOWE CZ.I


Rysunek szkieletu z encyklopedii Diderota

Jednym z największych ludzi nauki w dziejach świata był grecki lekarz Klaudiusz Galen (ok.129 - ok.216). Dużo podróżował i studiował, nim w końcu osiadł w Rzymie i napisał wiele prac, a wreszcie awansował do roli osobistego medyka kilku cesarzy. Galen stworzył sporo dziwnych teorii, które przetrwały zdecydowanie za długo. Po części wynikało to z prawa rzymskiego, które podówczas zabraniało krojenia ludzkich zwłok; z konieczności więc swoje traktaty anatomiczne opierał na wynikach badań świń, makaków i innych ssaków naczelnych, przyjąwszy piramidalne założenie, że ich budowa jest zasadniczo zbliżona do budowy ludzkiego ciała.



Medyczna ilustracja "Ranny człowiek" z bawarskiego rękopisu 


Galena najbardziej fascynował układ krwionośny. Krew, pisał jest stale konsumowana przez ciało i zastępowana przez nową, produkowaną w wątrobie i krążącą dwoma oddzielnymi krwiobiegami.



Rycina z medycznego podręcznika "Urynoprorocy" 

"Urynoprorokiem" nazywano, jak to zgrabnie zdefiniował Frances Grose w Dictionary of the Vulgar Tongue, lekarza, który ocenia dolegliwości wyłącznie na podstawie badania uryny. Aby zdiagnozować chorobę, spec taki przyglądał się próbce moczu, wąchał ją i wreszcie degustował.



Rękopis alchemiczny

Alchemik z kolbą - iluminacja z wykonanej w 1582 roku w Niemczech kopii anonimowego Splendors solis (Wspaniałość słońca)










21 sierpnia 2025

Literackie kurioza #17



  OSOBLIWOŚCI RELIGIJNE CZ. III



Dłoń Gwidonowa


Dłoń Gwidonowa to diagram opracowany przez italskiego teoretyka muzyki Gwidona z Arezzo (ok. 991-po 1033) dla zilustrowania jego techniki zapamiętywania melodii. Systematyzując różne zapisy nutowe - starożytne, greckie i rzymskie, oraz wczesnośredniowieczne - Gwido przypisywał każdemu dźwiękowi z heksachordu (skali sześciotonowej) jeden z dziewiętnastu punktów na dłoni.



Tybetański zapis muzyczny

Tybetański zapis muzyczny stosowany był w rytuale buddyjskim, z liniami melodycznymi na głos, bębny, trąby, rogi i piszczałki.




Lista grzechów na osobnych paskach

Dla zapominalskiego grzesznika łatwy sposób przygotowania się do spowiedzi ukazał się w 1677 roku i zdobył taką popularność, że nowe wydania powstawały jeszcze przez siedemdziesiąt cztery lata. Każdy występek wydrukowany jest na pasku, który można odkleić od strony dla wyróżnienia. Dzięki temu można było się przygotować, a później w konfesjonale szybko przerzucać kartki, żeby znaleźć właściwe punkty.




Ars memorandi

W celu ułatwienia nauki Ewangelii na pamięć opracowano dziwną symbolikę Ars memorandi.



Et Nos Homines
 
Na powyższej ilustracji mamy Olausa Rudbecka w towarzystwie Ojca Czasu, oddziera skórę z globusa i wskazuje swoje odkrycie prawdziwej lokalizacji Atlantydy - Szwecji.








7 sierpnia 2025

Literackie kurioza #16

 OSOBLIWOŚCI RELIGIJNE CZ. II


Rycina z niemieckiego białego kruka
Najświętsza Maria Panna dosiadająca węża 
w dniu końca świata

Z nastaniem ery druku pojawił się nowy trend kolekcjonerski: zbieranie Biblii z błędem drukarskim. Niektóre wydania, dziś określane nazwami adekwatnymi do tych pomyłek, są bardzo poszukiwane. Wiele z nich ma charakter niezamierzenie komiczny, zwłaszcza gdy weźmiemy pod uwagę zgrozę, jaką musiały budzić w winnych.



Archanioł Michał zamyka Gardziel piekła 
Miniatura z Psałterza z Winchesteru

Ukazywanie w średniowiecznych rękopisach wizje piekielnych krajobrazów, tortur i diabelskiego personelu przy pracy nie straciły nic ze swej wstrząsającej ponurości także w oczach współczesnego czytelnika, mimo, że niektóre dziwne pomysły dawno się już przeżyły. Weźmy taką  Gardziel piekła, przerażające wejście do podziemnego królestwa diabła w kształcie paszczy ogromnego zwierza, skąd umęczone dusze i demony wyciągają ręce w boleści.



Strona tytułowa z Desenganno dos Peccadores
(Rozczarowanie grzeszników)

Książka zawiera obrazowe opisy tortur zmysłowych, jakie czekają potępieńców w piekle - od demonów wbijających w oczy metalowe bolce po dźwięk szatańskich trąb i ujadanie psów piekielnych.




Ilustracja z Księgi Beliara Jacobusa de Teramo 
 Triumfalny powrót Beliala do piekła 
z pisemnym wyrokiem z procesu wytoczonego Chrystusowi



Karty z Tajskiego Samut Khoi,
składanego manuskryptu z historią podróży mnicha 

Księgi są pisane najczęściej czarnym atramentem na mocnym papierze z kory drzewa khoi, wyższej klasy egzemplarze wyróżniają się atramentem złotym oraz bogatymi złoceniami i lakierowanymi okładkami.





 







24 lipca 2025

Literackie kurioza #15

OSOBLIWOŚCI RELIGIJNE CZ. I


"Książka do pasa" z XV wieku


Książka do pasa była akcesorium z galanterii średniowiecznego europejskiego mnicha. Jej skórzane okładki miały luźne przedłużenie, które wiązano w kulisty węzeł (gałkę bosmańską); zatknięty za pas pozwalał książce swobodnie dyndać u boku.


Strona z Psałterza Lutrella


Psałterz Lutrella został sporządzony w latach 1320-1345 w Anglii Wschodniej dla zamożnego ziemianina sir Geoffreya Lutrella. Wolumin wyróżnia się dziwnym doborem ilustracji: scenki z ówczesnego życia codziennego przemieszane są z obrazami surrealistycznymi i groteskowymi, prawdopodobnie według wizji artysty. Psałterz Luttrella, obecnie znajduje się w zbiorach Biblioteki Brytyjskiej.



Strona z Psałterza Lutrella



Późniejsza replika cumdach 
na Mszał ze Stowe (napisany po 792 roku)



We wczesnośredniowiecznej Irlandii ważne teksty powiązane ze znaczącymi postaciami chrześcijaństwa przechowywano dla zabezpieczenia w pięknie zdobionych, zazwyczaj metalowych kasetkach, zwanych cumdach (świątyniami ksiąg), z motywem krzyża, czasem bogato wysadzanych klejnotami. Noszone je zawieszone na szyi na łańcuszkach lub rzemykach, aby spoczywał blisko serca. Miało to chronić ducha i zdrowie właściciela, dlatego też cumdach towarzyszył mu także w boju.


Zwój Jozuego


Zwój Jozuego - bizantyjski iluminowany rękopis prawdopodobnie z X wieku o unikatowym wśród ksiąg chrześcijańskich formacie: napisany jest na pojedynczym poziomym zwoju (rotulus) o długości 10 m. Taka forma jest częściej spotykana w sztuce chińskiej.


Malowana miniatura z Titivillusem



Titivillus, "diabelski patron kopistów", miał zostać nasłany przez Lucyfera, aby nękając wyczerpanego przepisywacza, doprowadzał go do pomyłek.